Nkuzi 2
Na nkuzi a, ị ga-amụta ide abịdịị dị mfe, nke yiri mkpụrụedemede e biri ebi n'akwụkwọ. E mere ya maka onye ọ bụla na-enwe nsogbu ịchịkwa mkpịsị ode akwụkwọ. Nke a bụ nsogbu juru ebe niile, ma ihe ga-edozi ya bụ ime ihe dị iche kpamkpam na nke a na-akụzikarị.
Mgbe ụmụ akwụkwọ na-amụ ide, a na-akụziri ha mgbe niile ka ha mee ka mkpụrụedemede ha nọdụ n'elu ahịrị, ka mkpụrụedemede ndị ahụ si na ya rịgoo elu. Ihe na-esi na ya apụta bụ na ha na-enwe nnukwu nsogbu ịchịkwa elu mkpụrụedemede ha.
N'ebe a, anyị na-eme ihe dị iche kpamkpam. Anyị na-akwụgide mkpụrụedemede anyị n'ahịrị.
Cheedị n'echiche gị na ahịrị ahụ bụ ahịrị a na-akwụgide akwa, na e ji ihe nkpachi akwa jide mkpụrụedemede ọ bụla n'elu ya. Elu mkpụrụedemede ọ bụla na-emetụ ahịrị ahụ aka, mkpụrụedemede ahụ wee kwụgide n'okpuru ya, dị ka uwe e kwụgidere n'ahịrị a na-akwụgide akwa.
Mgbe mkpụrụedemede ndị ahụ kwụgidere n'ahịrị, ihe e dere na-adị nhata mgbe niile. Ahịrị ahụ na-adọta anya gị, ya mere ọ dịghị mkpa nke ukwuu ma ọ bụrụ na ala mkpụrụedemede ndị ahụ ahaghị nhata n'ogologo. E wepụla otu n'ime nsogbu ndị kachasị ike n'ide aka, ya bụ ime ka ihe niile kwụọ n'usoro.
Abịdịị a bụ ụdị Chancery e mere ka ọ dị mfe nke ukwuu. E ji Chancery ede aka n'England n'oge Henry VIII na Elizabeth I. Ọ bụ ụdị ide nwere ọtụtụ nkuku: ọ bụ akara ziri ezi ka e ji mee ya nke ka ukwuu, o nwekwaghị ọtụtụ akụkụ gbagọrọ agbagọ; akara ziri ezi dịkwa mfe nke ukwuu maka aka ịchịkwa karịa akụkụ gbagọrọ agbagọ. Ọ bụ ya mere anyị ji ebu ụzọ kụzie Chancery, tupu ide e biri ebi ma ọ bụ ide aka gburugburu (roundhand). M haziri abịdịị a maka otu nwa akwụkwọ m nke na-enweghị ike ịchịkwa akụkụ gbagọrọ agbagọ.
Mkpụrụedemede ọ bụla dị na nkuzi a, e nwere ike iji naanị akara ziri ezi mee ya. Ọ bụrụ na ị nwere ike ime akụkụ gbagọrọ agbagọ, ị nwere ike ime ka ụfọdụ nkuku gbagọọ ntakịrị. Ọ bụrụ na ị ka enweghị ike ime ya, akara ziri ezi ezuola: mkpụrụedemede gị ga-adị ka ihe na-adịghị nro ntakịrị, ma ọ ga-edo anya, ọ gaghịkwa enwe ike ịbụ mkpụrụedemede ọzọ. Emesịa, ka obi na-esiwanye gị ike, ị nwere ike itinye akụkụ gbagọrọ agbagọ.
Okwu nye ndị nkuzi. Ọ bụrụ na o siiri nwa akwụkwọ ike ịghọta na mkpụrụedemede ndị ahụ kwụgidere, see ihe nkpachi akwa abụọ n'elu otu mkpụrụedemede, dị ka a ga-asị na a kpachiri ya n'ahịrị ahụ. Ị nwedịrị ike ise obere uwe T-shirt kwụgidere n'ahịrị ahụ, ya na ihe nkpachi ya. Mgbe ahụ, nwa akwụkwọ ahụ ga-aghọta na mkpụrụedemede ahụ kwụgidere n'ahịrị, dị ka uwe.
Lee nkuzi a na vidiyo (n'asụsụ Bekee): Mkpụrụedemede ndị e kwụgidere n'ahịrị
Cheta: mkpụrụedemede ahụ na-amalite n'ahịrị, wee kwụgide n'okpuru ya.
Nke ahụ bụ a anyị. Ọ bụrụ na ị chọsiri ike, ị nwere ike itinye ya obere akara n'ala, ma chọọ ya mma karịa ma ọ bụrụ na ị chọrọ, mana nke ahụ bụ mkpụrụedemede a n'ụdị ya kachasị mfe.
Ala ha ọ hara nhata? Mgbe i dechara otu ahịrị mkpụrụedemede a, were rula dọọ ahịrị n'okpuru ha, n'ala ha. Olee ndị kwụsịrị tupu ha eruo ya? Olee ndị gafere ya? Dee ahịrị ahụ ọzọ, mezie onwe gị.
Buru ụzọ dee a. Ọ ga-enye gị ihe nlele iji mara ebe ogologo akara b kwesịrị igbadata ruo.
Nke ahụ bụ b.
Ị nwere ike itinye rula n'okpuru a emesịa, iji lelee ebe b gbadatara ruo. O nwere ike ịbụ na ọ gaghị adị mma ugboro ole na ole mbụ. Nke ahụ abụghị nsogbu, n'ihi na anyị na-akwụgide mkpụrụedemede anyị n'ahịrị, dị ka akwa n'ahịrị a na-akwụgide akwa. Emesịa, anyị ga-edozi ala ya, ka ihe niile dị mma ma hara nhata. Na mmalite, anyị na-elekwasị anya n'ọdịdị bụ isi nke mkpụrụedemede ndị ahụ.
Tupu anyị edee mkpụrụedemede c, anyị ga-ebu ụzọ dee mkpụrụedemede a, n'ihi na nke ahụ ga-agwa anyị ọtụtụ ihe gbasara ebe c ga-agbadata ruo n'okpuru ahịrị. Ya mere, dee a gị.
Nke a na-enye gị mkpụrụedemede c gị.
Na mmalite, m ga-atụ aro ka i jiri akara mkpịsị dị iche mee obere akụkụ gbagọrọ agbagọ ahụ. Ka ị na-aka mma, ị nwere ike ime ya niile otu mgbe, n'ewelighị mkpịsị gị.
Lee mkpụrụedemede d. N'ezie, mkpụrụedemede d dị ka mkpụrụedemede a, ma e wezụga na akara dị n'aka nri dị ogologo karịa nke ukwuu. Mana anyị na-akpụ ya n'ụzọ dị iche ntakịrị.
Tupu anyị amalite, anyị na-ede mkpụrụedemede a, ka anyị wee nwee ike ịma ebe akara ahụ ga-agbadata ruo n'okpuru ahịrị anyị na-akwụgide mkpụrụedemede ahụ, dị ka akwa n'ahịrị a na-akwụgide akwa.
Nke ahụ na-enye gị mkpụrụedemede d.
Ịdọ aka na ntị gbasara akara ndị na-arịgo elu na akara ndị na-agbadata. Akara ndị na-arịgo elu dị ka ụgbọ elu na-arịgo, akara ndị na-agbadata dị ka ụgbọ mmiri na-amaba n'okpuru mmiri n'oke osimiri. Akara gị na-arịgo elu ga-adịrịrị ogologo ma ọ dịkarịa ala ruo ogologo mkpụrụedemede dị n'okpuru ya, ọ nwekwara ike ịdị ogologo karịa ya ma ọ bụrụ na ị chọrọ. Mana o kwesịghị ịdị mkpụmkpụ karịa ya, n'ihi na mgbe ahụ, mmadụ nwere ike iche na ọ bụ mkpụrụedemede a ma ọ bụrụ na ọ na-agụ ọsọ ọsọ, ị chọghịkwa ka mmadụ chee na d gị bụ a.
Mkpụrụedemede anyị na-esote bụ mkpụrụedemede e. Nke mbụ, anyị na-ede mkpụrụedemede a. Mgbe ahụ, n'akụkụ mkpụrụedemede a ahụ, dee mkpụrụedemede c. Ị ga-ahụ na mkpụrụedemede e yiri mkpụrụedemede c nke ukwuu; n'ezie, anyị na-eme ya otu ụzọ ahụ.
Mgbe ahụ, ị nwetala mkpụrụedemede e.
N'akara abụọ. Ọ bụrụ na ị chọrọ, ị nwere ike ime nke a n'akara abụọ. Ị na-amalite n'elu n'aka nri. Ị na-adọkpụ mkpịsị gị gaa n'aka ekpe. Ị na-agbadata, wee mee obere akara gbagọrọ agbagọ n'ala. Mgbe ahụ, ị na-eweli mkpịsị gị, see akara njikọ ahụ dabere adabe.
Mkpụrụedemede anyị na-esote bụ mkpụrụedemede f. Ugbu a, nke a na-enye ọtụtụ ndị ka na-amalite ịmụ ide nsogbu, n'ihi na mkpụrụedemede f na-arịgo elu nke ukwuu, dị ka ụgbọ elu na-arịgo, ọ na-agbadakwa ala nke ukwuu, dị ka ụgbọ mmiri na-amaba n'okpuru mmiri. Ya mere, ihe anyị na-eme bụ nke a.
Nke mbụ, ị na-ede mkpụrụedemede a. Nke a ga-enye gị echiche ebe dị elu ị ga-esi malite, n'ihi na anyị na-amalite mkpụrụedemede f n'elu. E ji akara abụọ eme ya.
Nke ahụ bụ mkpụrụedemede f.
Ọ bụrụ na ị chọrọ, ị nwere ike ime ka elu na ala ya gbagọọ ntakịrị, ka ọ ghara ịdị nkọ otu ahụ. Ya mere, ọ ga-adị ka s dị ogologo nke ukwuu. Nke ahụ na-ekwekwa omume.
Ugbu a, anyị eruola mkpụrụedemede g. A na-akpụ mkpụrụedemede g site n'ijikọ mkpụrụedemede a na akụkụ ala nke mkpụrụedemede f.
Otu anyị si eme ya bụ nke a. Nke mbụ, anyị na-ede mkpụrụedemede a, n'ihi na nke ahụ na-enye anyị echiche ebe akụkụ ụgbọ mmiri nke mkpụrụedemede g ga-agbadata ruo n'okpuru ahịrị.
Ọ bụrụ na i lee a na g anya, akụkụ elu g kwesịrị ịdị ka a gị.
Mkpụrụedemede na-esote bụ mkpụrụedemede h, nke a na-akpụ n'ụzọ yiri nke mkpụrụedemede b nke ukwuu. Nke mbụ, anyị na-ede a, nke ahụ na-enyekwa anyị echiche ebe mkpụrụedemede anyị kwesịrị igbadata ruo n'okpuru ahịrị.
Ọ bụrụ na i metụ akara kwụ ọtọ ahụ aka, ma ọ bụ bịaruo ya nso nke ukwuu, ọ ga-adị ka b, anyị achọghịkwa ka h anyị dị ka b. Ya mere, a ga-enwerịrị oghere n'ala. Nke ahụ bụ isi ihe dị iche n'etiti h na b.
Mkpụrụedemede anyị na-esote bụ mkpụrụedemede i, nke kachasị mfe n'ime ha niile. Ọ bụ naanị obere akara. Anyị na-amalite n'ahịrị a na-akwụgide akwa, gbadata, ma anyị na-agbadata naanị ruo ogologo mkpụrụedemede a. Ya mere, nke mbụ, anyị na-ede mkpụrụedemede a.
Nke ahụ bụ mkpụrụedemede i.
Mana esela okirikiri n'elu ya. Nke ahụ na-adị ka ihe ọchị. Ya mere, ọ bụ ntụpọ ka ị ga-etinye, ma ọ bụ obere akara dị ntakịrị dị ka nke m sere.
N'Igbo, e nwekwara ị: dee i, wee tinye obere akara dị mkpụmkpụ n'okpuru ya.
Mkpụrụedemede anyị na-esote bụ mkpụrụedemede j, nke na-adị ka ihe dị mfe, mana n'ezie ọ na-enye obere nsogbu n'ihi na ọ na-agbadata dị ka ụgbọ mmiri na-amaba n'okpuru mmiri. Nke mbụ, dee a gị.
Nke ahụ bụ mkpụrụedemede j.
Mana esela okirikiri n'elu ya, n'ihi na nke ahụ na-adị ka ihe nzuzu.
N'ezie, j bụ i dị ogologo. N'asụsụ Latin, ọ bụ otu ahụ ka a na-akpọ ya: i dị ogologo.
Mkpụrụedemede k nwere ogologo akara kwụ ọtọ, dị ka mkpụrụedemede h anyị mere na mbụ. Ya mere, anyị na-amalite dị ka a ga-asị na anyị na-ede h.
Ị nwekwara ike ime ya n'akara abụọ. Ị na-agbadata kwụ ọtọ, wee gafee n'akụkụ, gbadata akara gị, metụ akara kwụ ọtọ ahụ aka, wee si ebe ahụ wepụta ya ọzọ gaa n'aka nri n'ewelighị mkpịsị gị. Nke ahụ adịghị mma ka mgbe ị gbadatara, gafee n'akụkụ, weta ya n'ime, mee obere nkuku gị, nke fọrọ ntakịrị ka o metụ ala akara kwụ ọtọ ahụ aka (rịba nke a ama), wee welie mkpịsị gị, mee obere akara gaa n'aka nri.
Ya mere, ọ dị ka mkpụrụedemede ukwu R, mana mkpụrụedemede ukwu R nwere ọkọlọtọ n'elu ya, nke na-atụ aka n'eluigwe.
Ugbu a, anyị nwere mkpụrụedemede l. Nke mbụ, anyị na-ede a. Mkpụrụedemede l bụ mkpụrụedemede ị nwere ike ime ka ọ dị mkpụmkpụ karịa ka o kwesịrị n'amaghị ama, mgbe ahụ ọ ga-adị ka i. Ya mere, ị ga-echeta na nke a na-arịgo elu dị ka ụgbọ elu na-arịgo.
Ọ bụ naanị ihe ahụ. Nke ahụ bụ mkpụrụedemede l.
Mana isi ihe ị ga-eme bụ ịhụ na ọ dị ogologo nke ọma, n'ihi na ihe na-eme ọtụtụ ụmụ akwụkwọ m bụ na ha na-eme ya mkpụmkpụ nke ukwuu, mgbe ahụ ọ na-adị ka i.
Ọzọ bụ mkpụrụedemede n, nke anyị ga-ebu ụzọ mee tupu anyị emee m, n'agbanyeghị na nke a abụghị usoro ha. Ya mere, dee mkpụrụedemede a, wee mee i n'akụkụ ya. Mgbe ahụ, n'ebe dị nso n'elu i ahụ, gbagọọ gburugburu, wee gbadata, mee i ọzọ. Nke ahụ bụ ihe ọ bụ n'ezie. Ọ bụ i abụọ guzoro n'akụkụ ibe ha, e jiri akụkụ gbagọrọ agbagọ jikọọ ha.
Otu ụzọ e si eche echiche banyere mkpụrụedemede n bụ na ọ dị ka mkpụrụedemede h. Naanị na o nweghị akụkụ ya dị ogologo nke na-arịgo na mbara igwe.
Ugbu a, ọ bụrụ na akụkụ gbagọrọ agbagọ ahụ na-esiri gị ike, m na-atụ aro ka i mee nke a. Mee i, mgbe ahụ, n'ebe dị nso n'elu i ahụ, see akara na-adabere nwayọọ, nke na-adabeghị nke ukwuu, wee gbadata. Ya mere, n gị ga-enwe nkuku karịa, ọ gaghị agba okirikiri nke ukwuu, mana ha abụọ dị mma.
N'Igbo, e nwekwara ṅ: dee n, wee tinye obere akara dị mkpụmkpụ n'elu ya.
Ugbu a, anyị nwere mkpụrụedemede m. Anyị na-amalite site na a anyị, dị ka anyị na-emebu,
Ya bụ, m bụ n abụọ. Anyị na-eme n anyị, welie mkpịsị anyị, mee nke ọzọ jikọrọ ya ozugbo. O doro anya, ọ dịkwa mfe nke ukwuu.
Mkpụrụedemede o bụ nke kacha sie ike n'ime mkpụrụedemede niile. A gwara anyị na Raphael, onye na-ese ihe, sere ọtụtụ puku okirikiri iji nwaa ịse otu zuru oke. Anyị agaghị eme nke ahụ. Anyị ga-eme ka ọ dị mfe.
Akara mkpọchi abụọ a, mgbe ha metụrụ ibe ha aka, na-eme ọdịdị o. Ọdịdị o ahụ dị ogologo, dịkwa gịrịgịrị. Ogologo ya ha ka nke a anyị.
Anyị nwere ike ime ka akara mkpọchi ahụ gbagọọ karịa, nke ahụ ga-enye anyị o gbara okirikiri karịa. Ma ọ bụ, ọ bụrụ na obi siri gị ike, ị nwere ike ịmalite n'ahịrị, see okirikiri gbadata ruo n'ala, wee kpọghachi ya n'ebe ị malitere.
Ọ bụrụ na nke ahụ siri ike nke ukwuu, ihe ị ga-eme bụ ime akara mkpọchi nwere nkuku dị nkọ. Ya bụ, ị na-agbada, mee ọdịdị daịmọnd. Kama ịse okirikiri, ị na-eme ka o gị bụrụ daịmọnd. Ị makwa otu e si ese ọdịdị daịmọnd.
N'Igbo, e nwekwara ọ: dee o, wee tinye obere akara dị mkpụmkpụ n'okpuru ya.
Mkpụrụedemede na-esote bụ p. Mkpụrụedemede p yiri b nke ukwuu, ma kama akara ahụ ịdị n'elu ahịrị a na-akwụgide akwa, ọ dị n'okpuru ya.
Ya mere, nke a dị ka b kpọmkwem, naanị na o nwere akara na-agbada kama akara na-arịgo.
Cheta na akara na-agbada ahụ aghaghị ịgbada ebe dị anya.
Mkpụrụedemede na-esote bụ q, nke bụ ụdị mkpụrụedemede a. Ọ yiri a nke ukwuu. Ya mere, anyị na-ede a anyị, wee mee ihe ndị a n'akụkụ ya.
Ya mere, q yiri mkpụrụedemede a nke ukwuu. Naanị na o nwere akara ogologo na-agbada, nke nwere obere akara na-eche n'ihu n'ala ya.
Mkpụrụedemede na-esote bụ r. Mbụ, anyị na-ede a anyị.
Ya mere, ọ dị ka akụkụ elu nke n, nke na-enweghị akara nke abụọ nke n, nke na-agbada dị ka i nke abụọ. Nke ahụ bụ mkpụrụedemede r.
Mkpụrụedemede na-esote bụ s. Ogologo ya ha ka nke mkpụrụedemede a. Akụkụ kacha sie ike na ya bụ na ị ga-achịkwa mkpịsị gị ka i mee akụkụ gbagọrọ agbagọ abụọ.
Nke a nwere ike ịgbagọ ntakịrị, dị ka ezigbo ọdịdị s.
Ma ọ bụ, ọ bụrụ na akụkụ ndị gbagọrọ agbagọ na-esiri gị ike, ị nwere ike ime ka ọ dị ka zigzag karịa. Nke ahụ bụ mkpụrụedemede s.
Mkpụrụedemede t bụ mkpụrụedemede ị ga-elezi anya nke ọma, n'agbanyeghị na ọ dị mfe nke ukwuu, n'ihi na ọ dị ogologo, mana ọ dịghị ogologo ka l.
Ya mere, rịba ama na t nwere obere akụkụ pụtara n'elu akara gafere ahụ, ọ pụkwara ịpụta elu nke ukwuu.
Ọ bụrụ na i nweghị akụkụ ahụ pụtara n'elu, ma ị na-agụ ọsọ ọsọ, ọ nwere ike ịdị ka c, ị chọghịkwa nke ahụ. Ọ bụ ya mere i ji kwesị inwe akara pụtara n'elu, ka mgbe ị na-agụ ọsọ ọsọ, ị ghara iche na ọ bụ mkpụrụedemede c.
Mkpụrụedemede u na-eso t nke ọma.
Ma ọ bụ, ọ bụrụ na ọ masịrị gị, ị nwere ike ime ya n'ụzọ nke ọzọ. Ị nwere ike ịmalite site na i dị n'aka nri, wee see nke dị n'aka ekpe, gbadata ma rịgoo, nke nwere obere akara na-emetụ ya aka.
Ya mere, ị nwere ike ide ya n'otu n'ime ụzọ abụọ. Ị nwere ike ịmalite n'aka ekpe, ma ọ bụ malite n'aka nri. Ọ dịịrị gị.
Ọ bụrụ na i lee ya anya nke ọma, ọ dị ka mkpụrụedemede a na-enweghị elu ya, nke ahụ bụkwa kpọmkwem ihe ọ bụ.
N'Igbo, e nwekwara ụ: dee u, wee tinye obere akara dị mkpụmkpụ n'okpuru ya.
Mkpụrụedemede na-esote bụ v, anyị na-edekwa ya n'otu akara.
Ọ bụ mkpụrụedemede dị mfe nke ukwuu.
Mkpụrụedemede anyị na-esote bụ w, nke bụkwa mkpụrụedemede ọzọ dị mfe. Anyị na-amalite site na mkpụrụedemede a,
Ya bụ, ọ bụ otu v, v ọzọ sochiri ya, ị naghịkwa eweli mkpịsị gị.
Ọ bụrụ na ị chọrọ, ị nwere ike iweli mkpịsị gị. Mee otu v, wee mee v nke ọzọ n'akụkụ ya.
Mkpụrụedemede na-esote bụ x.
Akara dabere a ekwesịghị ịkwụ ọtọ nke ukwuu, ọ kwesịghịkwa ịdị larịị nke ukwuu.
Nke na-esote bụ mkpụrụedemede y. Ugbu a, nke a dị ka ụdị v, mana o nwere ogologo akara dabere nke na-amaba n'okpuru, dị ka ụgbọ mmiri na-amaba n'okpuru mmiri.
Ya mere, ọ dị ka v nwere ọdụdụ ogologo na-aga n'aka ekpe.
Mkpụrụedemede anyị na-esote bụ z, ma ọ bụ "zed", dị ka ụfọdụ ndị si akpọ ya. Nke a dị mfe.
Nke ahụ bụ z anyị.
Ịmụ Ide — Nkebi Mbụ: Ide Italic Dị Mfe · Evan Millner · Published by Abecedaria Press