Universitas Scholarium — A Community of Scholars Log In

Abecedaria Press · Ngeren u Kôron Asangeakaa

Ityesen 1

Er u kôr kon u ngeren yô

Kwagh u mbatesen man mbahenen vea fa. Se er tom a AI u geman takerada ne ken zwa Tiv. Se time sha akaa cii, shi se hide se time sha mi, se er kwagh u se fatyô cii. Aluer kwagh ngu u a lu vough ga yô, nea nenge a mi fese, gadia er i pase er u gema kon u ngeren yô ka sha inja i i lu gbar gbar, nahan ne fatyô u sôron un. Aluer ne soo yô, ne fatyô u tindin se kwagh sha Substack, hen https://universitasscholarium.substack.com/, man sea sôr akaa la.

Kon u ngeren ngu ken uwegh, ihowe i tesen yav sha kon u ngeren sha mi
Kon u ngeren u i kôr er i nger a mi yô, i nenge un sha ikpa

Er se hii ga yô, u gba u henen er u kôr kon u ngeren yô.

Aluer ka u nger a uwegh u yanegh yô, tôô kon u ngeren shin pensel sha uwegh wou u imesegh. Kôr kon la hen atô a ihowe i tamen man ihowe i tesen, ityough i kon u ngeren i i nger a mi la i tese ikoron i uwegh wou.

Sha uwegh wou u yanegh, er ishangekwagh 'o' a ihowe i tamen man ihowe i tesen. Maa bugh 'o' la, ver kon u ngeren ken 'o' la, kôr kon la hen ken atô na, hen ijiir i kon la a lu sha uwegh vough, a ngurum sha ityough shin sha ijime ga yô. Maa yem a ihowe i tesen shin kpeghee kpeghee, i za yav sha kon u ngeren sha mi.

Nenge akav ne.

Kon u ngeren gba u yaven hen ijiir i nam i i lu hen atô a ikoron i ihowe i tamen man ikoron i ihowe i tesen la, kpa a hemba lun ikyua a ikoron i ihowe i tesen. Hanma uwegh ngu kposo kpeghee, nahan er u lu henen u hemen kon u ngeren yô, ua zough a ijiir i i doo u la sha u karen. Ua kav wer ngu vough.

Kpa hegen ne u fatyô u ngeren ga: kon u ngeren gba u lun a kwagh u una yav sha mi ken ishin. Ka kwagh u ican je la ne.

Yem a ihowe i ken atô (ka ihowe i sha uhar, aluer u hii u ôron sha ihowe i tamen yô) ken ishin i kon u ngeren. Ihowe ne ka tebur u kon u ngeren je. Kon u ngeren ngu yaven sha ihowe ne. Ahowe ahar a a shi la yô, ua soo ve ga; ve fatyô u gema ve za lu ken ikevwe you, shin ve gema kpeghee ve tile kposo, ve de kange kon u ngeren ga.

Hegen yô, de 'o' la kpeghee, u de u kôron kon u ngeren a agee kpishi ga, maa sha uwegh wou ugen la, yem a kon u ngeren sha man shin. U soo wer ityough i kon u ngeren i i nger a mi la i lu ikyua a ahowe ou kpishi ga, gadia aluer nahan yô, ishe you ia fatyô u nengen ityough i kon u ngeren sha takerada ga. U soo wer i lu ica a ahowe ou kpishi kpaa ga, gadia ua fatyô u hemen kon u ngeren ga. Aluer kon u ngeren dugh hen ahowe ou a za sha takerada, ica er ikoron i ihowe i kiriki môm nahan yô, ngu dedoo.

Kwagh ne ngu a ican kpishi, kpa ka 90% u tom u ngeren sha uwegh u a doo la je.

Hegen yô, kôr kon u ngeren ken 'o' la, wase un ken ishin, maa gema un kpeghee kpeghee hen atô a ihowe i tamen man ihowe i tesen. Aluer u ngu ngeren a kon u ngeren u ayange ne yô, u gba u geman un nahan ga; kpa aluer u ngu ngeren inja i ngeren i Sanskrit, shin inja i ngeren i Latin igen i i doo ishe kpishi, er copperplate nahan, a kon u ngeren u ityough na i lu vaanaa yô, u gba u geman un. Hegen ne yô, se ngu tesen u er u ngu ngeren a pensel shin biro u ayange ayange nahan.

Er ityesen i lu zaan hemen yô, me kaa a we shighe shighe wer u umbur er u kôr kon u ngeren wou yô, shi me pine we wer: U ngu kôron kon u ngeren a agee kpishi je? Kon u ngeren dugh ken 'o' la ica er ikoron i ihowe i kiriki môm nahan, shin kon u ngeren ngu ikyua a ahowe ou kpishi, ijiir kpa ngu ga?

Gba u me kaa a we akaa ne, gadia uwegh wou gba u henen, man kwagh ne soo shighe. Mbahenen mbagen ka ve hen fese, mbagen di ka ve er shighe kpishi. Kpa hanma or cii ka nan hen.

Nenge afoto man akav a i nger ne, a tese er i kôr kon u ngeren vough yô. Akav nga kpishi, ka ikav i môm tseegh ga, gadia ikav i môm tseegh i kom ga.

Ikav i tse: kon u ngeren u i kôr vough, ihowe i tesen yav sha mi
Ikav i tse i i er sha kon, i nger sha mi wer "Dedoo": kon u ngeren u i kôr vough
Kon u ngeren ngu ken uwegh (foto)
Kon u ngeren u i kôr er i nger a mi yô (foto)