Disono i

Buabu, bu tumeni sala diau, tukubikidi mu yantika disono dieto dia ntete. Kitini kia ntete, tuna kio kala: mata malembe, kuluka ngolo; bosi ku nsi tusonika nswalu kibeni nsinga fioti ya nswalu.

Buabu, ntangu zingi bu tubundisanga masono, tusonikanga nsinga ya nda kuluta. Kansi kana disono i dina ku nsuka a mvovo, tusonikanga kaka nsinga fioti ya nswalu ku nsuka, bonso bobo. Diau, tusonika kaka disono i dimosi, dikadidi diau mosi, disono difioti i.

Diau, mpila ufweti sala i kusonika diadi bonso mbandu: mata malembe, kuluka ngolo, bosi nsinga fioti ya nswalu ku nsi. Diambu ufweti yibuka: mawonso ye ntela mosi, mawonso ye kutengama kumosi; mata malembe, kuluka ngolo, bosi nsinga fioti ya nswalu, mata malembe diaka. Kebila vo makala ye ntama ya kufwanana, bosi tala ye nti wa kusungika zindonga vo masono mawonso mena ye kutengama kumosi.

Tala vo ndonga ya disono i yisungama, ye tala vo ka uyantika zungisa nsinga ko, nsinga fioti ya nswalu ku nsi, ava ntangu ko. Nsinga fioti ya nswalu yifweti tuka kaka bu ulweka ku ndonga ya nsi, ka ku nsi kwa yo ko. Diau, ka uzolele vo disono diaku dikuluka ku nsi kwa ndonga yina ko, ye ka uzolele mpe vo dimata ku zulu kwa ndonga ko.

Diau, mambu mangi mena mu kebila, ye mena mpasi kibeni. Diau si tusonika mangi, mangi kibeni, nate makala kukonda kifu, kadi masono mangi masalwanga ye zinsinga zole. Masalwanga ye masono c ye masono i. Diau, kana tulenda sonika masono meto i kukonda kifu, ye bosi, bu si tulweka ku masono c, tusonika masono meto c kukonda kifu, si tulenda bundisa mawonso mama mu bibuka bia masono biswaswana, ye sonika masono mawonso ma alfabeti. Kansi tufweti sonika masono meto i kukonda kifu kibeni kibeni.

Ulenda tula ditona va disono diaku i, voti ulenda tula nsinga fioti ya nkufi ku zulu kwa disono i, kansi ka usonika kizunga va dio ko. I sia vo: ditona voti nsinga fioti ya nkufi, kansi ka bizunga bia mpamba ko ku zulu kwa disono diaku i.

Ulenda kiyuvula vo ekuma ditona dina va disono i. Kuma i yayi: mu nsoniku ya kubundisa, kana usonika disono u, dimonikanga kaka bonso masono i mole. Diau ufweti tula matona va masono i, mu kebila vo masono i mole mabundana ka masala disono u ko. Diau ditona dina vana. Diau, ka uvila ditona ko.

Kana usonikanga mvovo, ka utulanga ditona ko mu ntangu usonikanga, ye ka uzenganga masono maku t ye nsinga ko mu ntangu usonikanga. Ulweka ku nsuka a mvovo, bosi uvutuka, utula matona va masono maku i ye uzenga masono maku t ye nsinga. I mpila tusalanga yo.

Diau si ulanda sala diau, zindonga za masono i, nate makala kukonda kifu.

Mambu ma kukebila. Kebila vo disono diaku i disungama kaka. Ulenda tala diau ye nti wa kusungika zindonga. Nsinga ya kukuluka ya ngolo yifweti kala ya kusungama, ye ufukamesa yo kaka fioti kibeni ava yilweka ku ndonga ya nsi. Si ivutukila diambu diadi mbala zingi, zingi kibeni, kadi kana ka ukebidi ko, disono diaku i si difukama. Ye kana disono diaku i difukama, diyantikanga monika bonso disono c.

Diau tufweti kebila mambu mama, mu diambu dia ntangu tutanganga nswalu, voti bu si tuyantika sonika nswalu ku ntwala. Mu luyantiku si tukwenda malembe-malembe kibeni ye sala mawonso kukonda kifu; kansi ku ntwala si ubaka mpila yaku kibeni ya kusonika, ye yau si yisoba. Kansi kana una ye kisina kia mbote, bantu si balenda tanga nsoniku yaku.

Kana ka una ye kisina kia mbote buabu ko, ku ntwala, bu si usonika nswalu ye ubaka mpila yaku kibeni ya kusonika, nsoniku yaku si yiyantika sala mambu ma mpila mu mpila, ma kuyituka, bonso dibwanga bu usonikanga mingi. Kana ka una ye kisina kia mbote ko, ka vena muntu ko ulenda tanga nsoniku yaku. Nanga ngeye mosi ka si ulenda tanga nsoniku yaku ko, ye diau si dikala diambu dia mawa.

Nkanda wa kukilonga 5

Kubundisa masono i

Bosi, si tubundisa masono i. Diau kukilonga si kukala: ntete, kubundisa kaka masono i mole, ye tusonika ndonga ya masono mama. Kana ulenda sonika mo ye kutengama kumosi ye ntama mosi konso mbala usonikanga mo, bosi ukubikidi mu kukilonga kulandanga.

Diau, mpila si nsala i yayi: si tukubikila zindonga tatu, kadi zau zifweti fwana, mu sonika masono i mole mabundana. Bosi, bu umeni kilonga diau va zindonga zole, si tusonika masono i matatu mabundana. Diau usonika: mata malembe, kuluka ngolo, mata malembe, kuluka ngolo, mata malembe, kuluka ngolo, nsinga fioti ya nswalu. Ye uvutukila: mata malembe, kuluka ngolo, mata malembe, kuluka ngolo, mata malembe, kuluka ngolo, nsinga fioti ya nswalu ku nsuka.

Tala ye nti wa kusungika zindonga vo mawonso mena mbote mu nlandu; vo masono maku i ka makulukanga ku nsi kwa ndonga ko, ye ka mamatanga ku zulu kwa ndonga ko; vo nsinga fioti ya nswalu ku nsi yisonikwanga kaka ava yilweka ku ndonga ya nsi, ka ava ntangu ko; vo masono maku i masungama; ye vo umatanga malembe ye ukulukanga ngolo. Ye tala ye nti wa kusungika zindonga vo kutengama kwa masono maku kufwanana.

Bosi, bu umeni sala diau, si tukuvana kaka ndonga mosi ye disono i dimosi ku luyantiku, ye kisalu kiaku i fulusa ndonga yayi yawonso ye masono i. Buabu, masono i mama mafweti kala ye kutengama kumosi ye ntama mosi. Dina mpasi kuluta bu dimonikanga. Kala ye ngolo!

Nkanda wa kukilonga 6