Abecedaria Press · Wiixutta Olepa
Mwaha 2
Mu mwaha ola onrowa wiixutta olepa ileetera sootheene sooveya, soohiphitaanyeya. Ileetera iya soopakiwa wa khula mutthu onoona wiira ti yoovila weettiha ekaneta saana. Ola ti muxankiho onaakhumela atthu anceene, nto ephiro ya omaliha ti opaka moohiyana ni moota onixuttihiwa aya atthu anceene.
Vaavo awiixutti aniixutta aya olepa, khula okathi anniixuttihiwa okilaathiha ileetera saya valiinyani, wiira ileetera sirowe osulu okhuma valiinyani. Nto sinniwiiraneya wiira awo annikhalana muxankiho munceene wa weettiha saana mpantta wa osulu wa ileetera saya.
Va, hiyo ninnipaka moohiyana. Hiyo ninnithomeya ileetera sahu valiinyani.
Wuupuwele wiira eliinya ti mukhoyi wa othomeya ikuwo, nto khula eleetera ennivariwa vamukhoyini ni itthu sinivara ikuwo vamukhoyini. Mpantta wa osulu wa khula eleetera onnivara eliinya, nto eleetera ennithomeya vathi, ntoko nlaya ninithomeya vamukhoyini wa othomeya ikuwo.
Vaavo ileetera sinithomeiwa aya valiinyani, olepa onnoonaneya woolikanana khula okathi. Maitho aa annirowa valiinyani, nto khahiyo etthu yuulupale vakhala wiira mpantta wa vathi wa ileetera khahiyo woolikanana otheene. Muxankiho mmosa muulupale wa olepa ni ntata, opaka wiira itthu sootheene sikhale moolikanana valiinyani, onnimala.
Ileetera iya ti enamuna yookhweya vanceene ya olepa wa Chancery. Chancery aarumeeliwa olepa ni ntata elapo ya Inglaterra okathi wa Henry VIII ni Elizabeth I. Ti olepa wa iliinya sookololowa: onipakiwa vanceene ni iliinya sookololowa, ni ikottoopa vakhaani paahi, nto eliinya yookololowa ti yookhweya vanceene wa ntata weettiha ovikana ekottoopa. Ti vaavo ninixuttiha ahu Chancery woopacerya, ohinatthi ileetera soohiphitaanyeya aahiiso olepa wa ileetera soovilikeya. Miyo kaahipaka ileetera iya wa mwiixutti aka mmosa yoowo khaawenrye opaka ikottoopa.
Khula eleetera ya mwaha ola enoowerya opakiwa ni iliinya sookololowa paahi. Vakhala wiira onnoowerya opaka ikottoopa, onoowerya okottoopiha vakhaani mapuro makina iliinya sinikumana aya. Vakhala wiira nlelo khuniwerya, iliinya sookololowa sinnikhwanela: eleetera yaa enrowa woonaneya yoohireera vakhaani, masi nlelo enrowa okhala yoowiiwexexeya, nto kheniwerya okhala eleetera ekina. Muhoolo mwaya, vaavo onrowa aa wiiroromela vanceene, onoowerya ovolowiha ekottoopa.
Moolumo wa awiixuttihi. Vakhala wiira mwiixutti onnoona wiira ti yoovila wiiwexexa wiira ileetera sinnithomeiwa, olepe itthu piili sinivara ikuwo vasulu va eleetera, ntoko wiira ennivariwa vamukhoyini. Onoowerya tho olepa nlaya naamukhaani ninithomeya vamukhoyini, ni itthu saya sinivara ikuwo. Nto mwiixutti onrowa wiiwexexa wiira eleetera ennithomeya valiinyani, ntoko nlaya.
Weha mwaha ola mviidiyuni (ni Enkelesi): Ileetera sinithomeiwa valiinyani
Wuupuwele: eleetera ennipacerya valiinyani nto ennithomeya vathi.
Siiso ti eleetera yahu a. Waaphavela vanceene, onoowerya opaka eliinya yaamukhaanixa vathi waya, nto onoowerya oyirerihaka vanceene waaphavela, masi ela ti eleetera a yookhweya vanceene.
Mpantta wa vathi wa ileetera ti woolikanana? Wamala olepa ileetera a sa eliinya emosa, olepe eliinya ni erekuwa vathi waya, vamaleloni va ileetera. Ileetera xeeni sihinaphiye eliinya? Ileetera xeeni sinivira eliinya? Lepa tho ileetera sa eliinya emosa, nto olokihe soovonya saa.
Woopacerya, olepe eleetera a. Eyo enrowa woovaha etthu ya ophima, wiira osuwele mpakha vayi eliinya yoolapuwa ya b enaphwanela aya orowa vathi.
Siiso, ela ti b.
Wamala, onoowerya oheliha erekuwa vathi va eleetera a, wiira otokose mpakha vayi b enirowa aya vathi. Ikwaha soopacerya, b yaa enrowa okhala yoohiloka. Khahiyo etthu, okhala wiira ninnithomeya ileetera sahu valiinyani, ntoko ikuwo vamukhoyini wa othomeya ikuwo. Muhoolo mwaya ninrowa olokiha mpantta wa vathi, wiira itthu sootheene sikhale saana ni soolikanana. Woopacerya, ninnuupuwela vanceene mukhalelo wa ileetera.
Ohinatthi olepa eleetera c, ninrowa olepa eleetera a, okhala wiira eyo ennooniherya vanceene mpakha vayi c enirowa aya vathi va eliinya. Nto, olepe eleetera yaa a.
Nto eyo ennoovaha eleetera yaa c.
Woopacerya, miyo kaarowa opaka ekottoopa yaamukhaani ni ekwaha ekina ya ekaneta. Vaavo onrowa aa olepa saana, onoowerya opaka sootheene ekwaha emosa, ohitthukulaka ekaneta yaa.
Va nirina eleetera d. Eleetera d tthiri ti yoolikana ni eleetera a, masi eliinya ya mpantta wa ntata noolopwana ti yoolapuwa vanceene. Masi ninnipaka moohiyana vakhaani.
Ohinatthi opacerya, ninnipaka eleetera a, wiira nisuwele mpakha vayi eliinya enirowa aya vathi va eliinya ninthomeya ahu eleetera, ntoko ikuwo vamukhoyini wa othomeya ikuwo.
Nto eyo ennoovaha eleetera d.
Moolumo a otthokiherya voohimya iliinya sinirowa osulu ni iliinya sinirowa vathi. Iliinya sinirowa osulu sinnilikana ni ikalawa sinirowa erimu, nto iliinya sinirowa vathi sinnilikana ni ikalawa sinitthimaka vathi va maasi. Eliinya yaa enirowa osulu enaphwanela okhala yoolapuwa ntoko eleetera eri vathi waya, aahiiso ovikana, nto enoowerya okhala yoolapuwa ovikana waaphavela. Masi khenaphwanela okhala yookhuveya, okhala wiira nto yaamoonaneya ntoko eleetera a, vaavo onisoma aa mowaakuveya, nto khunaphavela wiira d yaa yoonaneye ntoko eleetera a.
Eleetera yahu ekina ti eleetera e. Woopacerya, ninnilepa eleetera a. Nto vaxaxa va eleetera a, olepe eleetera c. Onrowa woona wiira eleetera e ennilikana vanceene ni eleetera c, nto tthiri, ninnilepa moota mmosaru.
Nto vano orina eleetera e.
Ni ikwaha piili sa ekaneta. Waaphavela, onoowerya opaka eleetera ela ni ikwaha piili sa ekaneta. Onnipacerya osulu, mpantta wa ntata noolopwana. Onneettiha ekaneta yaa orowaka mpantta wa ntata noothiyana. Onnirowa vathi, nto onnipaka eliinya yaamukhaanixa yookottoopa vathi. Nto onnitthukula ekaneta yaa, nto onnilepa eliinya yooramma eniphitaanya ipantta sa eleetera emosa.
Eleetera yahu ekina ti eleetera f. Vano, eleetera ela ennaavaha mixankiho atthu anceene anipacerya wiixutta, okhala wiira ennirowa osulu vanceene, ntoko ekalawa enirowa erimu, nto ennirowa vathi vanceene, ntoko ekalawa enitthimaka vathi va maasi. Nto ela ti etthu ninipaka ahu.
Woopacerya, onnipaka eleetera a. Eyo enrowa woovaha muupuwelo wa mpakha vayi osulu onaphwanelaawe opacerya, okhala wiira ninnipacerya eleetera ela osulu. Ennipakiwa ni iliinya piili.
Nto ela ti eleetera f.
Waaphavela, onoowerya okottoopiha vakhaani mpantta wa osulu ni wa vathi, wiira mapuro ene ahikhale oohikottoopa vanceene. Siiso ennilikana ni eleetera s yoolapuwa vanceene. Eyo tho ennoweryaneya.
Vano ninnophiya eleetera g. Eleetera g ennipakiwa ni eleetera a, vamosa ni mpantta wa vathi wa eleetera f.
Nto moota ninipaka ahu ti ola. Woopacerya, ninnilepa eleetera a, okhala wiira eyo enninivaha muupuwelo wa mpakha vayi vathi va eliinya mpantta wa ekalawa enitthimaka vathi va maasi wa eleetera g onaphwanela aya orowa.
Waaweha eleetera a ni eleetera g, mpantta wa osulu wa g onaphwanela olikana ni eleetera yaa a.
Eleetera ekina ti eleetera h, yeeyo enipakiwa moota onilikana vanceene ni eleetera b. Woopacerya, ninnilepa eleetera a, nto eyo enninivaha muupuwelo wa mpakha vayi vathi va eliinya eleetera yahu enaphwanela aya orowa.
Waavara eliinya yookololowa, aahiiso waaphiya vakhiviru vanceene, ennoonaneya ntoko b, nto khaninphavela wiira h yahu yoonaneye ntoko b. Nto vanaphwanela okhala nipuro noohirina etthu vathi. Eyo ti ohiyana wuulupale eriyari ya h ni b.
Eleetera yahu ekina ti eleetera i, yeeyo eri yookhweya ovikana sootheene. Ti eliinya yaamukhaani paahi. Ninnipacerya vamukhoyini wa othomeya ikuwo, ninnirowa vathi, nto ninnirowa vathi paahi mpakha olapuwa wa eleetera a. Nto woopacerya, ninnilepa eleetera a.
Nto ela ti eleetera i.
Masi ohilepe etthu yoovilikeya vasulu waya. Eyo ennoonaneya ntoko etthu ya otheya. Nto, epontu aahiiso eliinya yaamukhaanixa ntoko ele kaalempe aka.
Eleetera yahu ekina ti eleetera j, yeeyo ennoonaneya yookhweya, masi tthiri ennaavaha muxankiho vakhaani, okhala wiira ennirowa vathi ntoko ekalawa enitthimaka vathi va maasi. Woopacerya, olepe eleetera yaa a.
Nto ela ti eleetera j.
Masi ohilepe etthu yoovilikeya vasulu waya, okhala wiira eyo ennoonaneya ntoko etthu ya otheya.
Eleetera j tthiri ti eleetera i yoolapuwa. Nto ni nttaava na Elatini, enniihaniwa siiso paahi: eleetera i yoolapuwa.
Eleetera k erina eliinya yoolapuwa yookololowa, ntoko eleetera h naalempe ahu. Nto ninnipacerya ntoko wiira ninnilepa h.
Onoowerya tho opaka ni ikwaha piili. Onnirowa vathi yookololowa, nto onnilepa yoorupa, onnirowa vathi ni eliinya yaa, onnivara eliinya yookololowa, nto onnikhumiha tho mpantta wa ntata noolopwana ohitthukulaka ekaneta yaa. Eyo khenireera ntoko orowa vathi, olepa yoorupa, otthikiha eliinya, opaka nipuro naa naamukhaani iliinya sinikumana aya, nipuro nihinivara vathi va eliinya yookololowa, wuupuwele, nto otthukula ekaneta yaa, nto olepa ekwaha yaamukhaani ya ekaneta orowaka mpantta wa ntata noolopwana.
Nto ennilikana ni eleetera yuulupale R, masi eleetera yuulupale R erina ebandeira vasulu waya, yoothoonyerya osulu erimu.
Vano nirina eleetera l. Woopacerya, ninnilepa eleetera a. Eleetera l ti eleetera onoowerya oyipaka yookhuveya vanceene ohisuwelaka, nto ennoonaneya ntoko eleetera i. Nto onaphwanela wuupuwela wiira eleetera ela ennirowa osulu ntoko ekalawa enirowa erimu.
Khivo etthu ekina. Ela ti eleetera l.
Masi etthu yuulupale ti woona wiira eleetera ela ti yoolapuwa ookhwanela, okhala wiira etthu eniwiiraneya ni awiixutti aka anceene ti wiira annipaka yookhuveya vanceene, nto ennoonaneya ntoko eleetera i.
Vano, eleetera n. Ninrowa opaka eleetera ela ohinatthi opaka eleetera m, ohittharaka moota ileetera sinittharelana aya. Nto, onnipaka eleetera a, vano vakhiviru vaya, onnipaka eleetera i. Nuuvira, vakhiviru va osulu wa eleetera i, onnikottoopiha, nto onnirowa vathi, onnipaka eleetera i ekina. Tthiri, eyo ti eleetera n. Tivo, ti ileetera i piili siri vakhiviru, nave sinniphitaanyiwa ni ekottoopa.
Moota mmosa wa wuupuwela eleetera ela ti wiira ennilikana ni eleetera h. Paahi, ehirina mpantta waya woolapuwa onirowa osulu mpakha erimu.
Vano, akhala wiira ekottoopa ele ti yoovila wa weyo, miyo kinnooleela wiira wiire siisi. Onnipaka eleetera i, vano vakhiviru va osulu wa eleetera i, onnipaka paahi eliinya yooramma vakhaanixa, ntoko eliinya yoorupa, nto onnirowa vathi. Nto eleetera n yaa ennikhala ni iliinya sookololowa, khahiyo yookottoopa vanceene, masi sootheene piili sinniphwanela.
Vano niri ni eleetera m. Ninnipacerya ni eleetera a yahu, ntoko ninniira aya khula ekwaha,
Tivo, eleetera m ti ileetera n piili soophitaanyeya. Ninnipaka eleetera n yahu, ninnitthukula ekaneta yahu, nto ninnipaka ekina, eniphitaanyeya vavo ni yoopacerya. Ti yookhweya, yookhweya vanceene.
Eleetera o ti yoovila ovikana ileetera sootheene. Annihimya wiira Raphael, mutthu aapaka ipintura sooreera khalai, aahipaka itthu soovilikeya sinceene vanceene, aweereryaka opaka emosa yoohirina etampi. Hiyo khaninrowa opaka eyo. Ninrowa opaka moota wookhweya.
Nto iparenteese iya piili, siphwanyanaka, sinnipaka makhalelo a eleetera o. Vano eleetera o ela ti yoolapuwa vanceene, nave ti yoorakama vakhaani paahi. Ennilikana ni eleetera a yahu.
Ninoowerya okottoopiha eparenteese vakhaani ovikana, nto eyo enrowa onivaha eleetera o yoovilikeya vakhaani ovikana. Aahiiso, akhala wiira oolipa murima, onoowerya opacerya valiinyani, nto opaka etthu yoovilikeya, orowaka vathi, mpakha otthikela nipuro na opacerya.
Akhala wiira eyo ti yoovila vanceene, nto opake eparenteese yoohikottoopa, erina oponta. Onnirowa vathi, nto onnipaka elosaangu. Tivo, vanipuro va opaka etthu yoovilikeya, onnipaka eleetera o yaa ntoko elosaangu. Nave weyo onnisuwela moota wa opaka elosaangu.
Eleetera enittharela ti eleetera p. Eleetera ela ennilikana vanceene ni eleetera b, paahi wiira, vanipuro va eliinya okhala vasulu va mukhoyi wa othomeya ikuwo, ennikhala vathi vaya.
Tivo, eleetera ela ennilikana tthiri ni eleetera b, paahi wiira erina eliinya enirowa vathi vanipuro va eliinya enirowa osulu.
Wuupuwele, eliinya enirowa vathi enaphwanela orowa vathi vanceene.
Eleetera enittharela ti eleetera q, eri ntoko enamuna emosa ya eleetera a. Ennilikana vanceene ni eleetera a. Nto ninnipaka eleetera a yahu, vano vakhiviru vaya, ninniira siisi.
Tivo, eleetera q ennilikana vanceene ni eleetera a. Paahi wiira erina eliinya yoolapuwa enirowa vathi, ni eliinya yaamukhaanixa enithoonya ohoolo vathi vaya.
Eleetera enittharela ti eleetera r. Woopacerya, ninnipaka eleetera a yahu.
Tivo, ennilikana ni mpantta wa osulu wa eleetera n, ehirina ekwaha ya ekaneta ya nenli ya eleetera n, ele enirowa vathi ntoko eleetera i ya nenli. Nto eyo ti eleetera r.
Eleetera enittharela ti eleetera s. Owiixerya waya ti woolikana ni owiixerya wa eleetera a. Mpantta woovila ovikana ti wiira onaphwanela weettiha saana ekaneta yaa wiira opake ikottoopa piili.
Iliinya iya sinoowerya okhala sookottoopa vakhaani, ntoko eleetera s ya tthiri.
Aahiiso, akhala wiira ikottoopa ti soovila wa weyo, onoowerya opaka eleetera s ni iliinya sookololowa, ehirina ikottoopa. Nto eyo ti eleetera s.
Eleetera t ti eleetera onaphwanela oweha saana, nnaamwi ti yookhweya vanceene, okhala wiira ti eleetera yoolapuwa, masi khahiyo yoolapuwa ntoko eleetera l.
Tivo, weha wiira eleetera t erina mpantta vakhaani onikhumela vasulu va eliinya yoorupa, nave mpantta ola onoowerya orowa osulu vanceene.
Akhala wiira mpantta ola onikhumela osulu khuuvo, nto onnisoma mowaakuveya, eleetera t enoowerya olikana ni eleetera c, nave weyo khunphavela eyo. Tivo, onaphwanela okhala ni eliinya enikhumela vasulu, wiira, akhala wiira onnisoma mowaakuveya, ohiyuupuwele wiira ti eleetera c.
Eleetera u ennittharela saana eleetera t.
Aahiiso, waaphavela, onoowerya opaka moota mukina, opacerya ni mpantta mukina. Onoowerya opacerya ni eleetera i eri mpantta wa ntata noolopwana, nto nuuvira opaka ele eri mpantta wa ntata noothiyana, orowaka vathi ni osulu, ni eliinya yaamukhaanixa eniphwanyana ni eleetera i.
Tivo, onoowerya opaka eleetera ela ni enamuna emosa ya inamuna piili. Onoowerya opacerya mpantta wa ntata noothiyana, aahiiso onoowerya opacerya mpantta wa ntata noolopwana. Ti weyo onithanla.
Tivo, waaweha saana, ennilikana vakhaani ni eleetera a ehirina mpantta waya wa osulu, nave eyo tiyo eri aya tthiri.
Eleetera enittharela ti eleetera v, nave ninnipaka eleetera ela ni ekwaha emosa ya ekaneta.
Ti eleetera yookhweya vanceene.
Eleetera yahu enittharela ti eleetera w, eri eleetera ekina yookhweya. Ninnipacerya ni eleetera a,
Tivo, ti eleetera v emosa, nto enittharela eleetera v ekina, nave ohitthukule ekaneta yaa.
Waaphavela, onoowerya otthukula ekaneta yaa. Onnipaka eleetera v emosa, nto onnipaka eleetera v ekina vakhiviru vaya.
Eleetera enittharela ti eleetera x.
Eliinya ela ehiramme vakhaani paahi, nave ehiramme vanceene.
Enittharela ti eleetera y. Vano, eleetera ela ennilikana ni enamuna emosa ya eleetera v, masi erina eliinya yooramma yoolapuwa enirowa vathi, ntoko ekalawa enitthimaka vathi va maasi.
Tivo, ennilikana ni eleetera v erina mwiila woolapuwa onirowa mpantta wa ntata noothiyana.
Eleetera yahu enittharela ti eleetera z, aahiiso zed, ntoko atthu akina anihimya aya. Eleetera ela ti yookhweya.
Nto eyo ti eleetera z yahu.

Wiixutta Olepa — Mpantta Woopacerya: Ileetera Sooveya sa Itaaliku · Evan Millner · Published by Abecedaria Press