Mvovo *it*

Kukilonga kulandanga i kubundisa disono i ye disono t mu sala mvovo weto wa ntete, wau i it (mvovo wa Kingelezi), mvovo utelanga kima, ka muntu ko. Ye mpe, mu ntangu ya nkulu, mvovo it wasadilwanga mu kutela bana, kansi buabu ka tusalanga bobo diaka ko. Kansi bonso mimvu 200 mivioka, kana watanganga nkanda, bantu batelanga mwana wa fioti ye it. Ye buabu tutelanga kaka bibulu ye it, ye zimesa ye biti. Kansi difwene mu kinkulu kia mvovo it.

Diau, mpila si usala i yayi. Mbandu yina vana.

Tuzeye kala mambu ma kutengama ye ma ntama. Tusonika: mata malembe, kuluka ngolo, bosi nsinga yeto fioti ya nswalu, ye tulanda kumata malembe, bosi tumata nate ku disono t, kuluka ngolo, bosi nsinga fioti ya nswalu kaka ava tulweka ku ndonga. Bosi tuvutuka, tutula ditona va disono dieto i ye tuzenga disono t ye nsinga, bu tumeni sonika mvovo.

Diau, tuna ye zinsinga zole, ye ziswaswana. Yimosi i disono i, dimatanga kaka nate ku ndonga, bosi dikulukanga ngolo, nsinga fioti ya nswalu; bosi nsinga ya kubundisa, yimatanga, yimatanga ku zulu kuluta. Bosi tukuluka ya kusungama, ka ya kufukama ko, ya kusungama, kansi ye kutengama kumosi bonso disono i, bosi nsinga fioti ya nswalu ku nsi, bosi tutula ditona ye tuzenga. Bosi tuvutukila. Tusonika ndonga ya mvovo it.

Bu tukwendanga, tala vo masono maku ka makulukanga ku nsi kwa ndonga ko. Tala ye nti wa kusungika zindonga vo masono mena ye kutengama kumosi. Ulenda sala diau mu kusonika zindonga mu kati kwa masono maku, ye bosi si umona mbote kuluta kana kutengama kwa masono maku kuna mbote. Ka diambu dia mbi ko mu diau. Baka kaka kelayo voti kima kiankaka, baka nti wa kusungika zindonga, tula wo va ndonga ya nene ya disono diaku, ye sonika ndonga mu kati kwa dio; sala yo ya nda kuluta. Bosi si umona mbote kibeni kana masono maku mena ye kutengama kumosi, voti ka bobo ko. Kadi kana ka usadidi diau ko, ulenda kivuna, ye kuyindula vo mawonso mena mbote, kansi ka bobo ko.

Ye kebila vo ntama kati kwa masono maku yifwanana. I sia vo disono diaku i ye disono diaku t mafweti kala ye ntama mosi konso mbala usonikanga mvovo it. Ye sala ngolo mpe vo ntama kati kwa mivovo yikala mosi. Ulenda sadila kiteso kia nlembo mosi kati kwa mivovo, kana uzolele teza.

Ye tulanda. Fulusa nkanda wa mvimba ye mivovo mina.

Nkanda wa kukilonga 8