Disono j

Mbote, buabu si tusonika disono j. Mbandu yina va ntwala aku yitukidi mu mpila ya masono, ka nsoniku ya koko ko. Diau si ivova mambu mole mu yau mu kuyitomesa, kadi ka yina mbote bonso yilenda kala ko.

Diau tuyantika mpila mosi bonso tusadidi ku luyantiku kibeni kibeni. Tumata malembe ye tukuluka ngolo, bonso tusadidi ava ka tulongoka disono i ko. Kansi bosi tulanda kukuluka. Ye ulenda kuluka ntama kibeni. Ulenda kuluka kuluta ndonga mosi kaka. Kieleka, ufweti kuluka kuluta ndonga mosi. Kana ka bobo ko, disono diadi ka dimonikanga kitoko ko. Ngeye mosi si ulenda tala ye mayele maku kana dina kitoko. Kansi kana dina nkufi ngolo, dimonikanga dia nkufi-nkufi, ka dia kitoko ko, bonso mu mbandu yayi. Difweti kuluka ntama kuluta.

Diau, tumata malembe, tukuluka, bonso maswa makwendanga ku nsi a maza ma mbu. Buabu yibuka: zinsinga za kukuluka zikulukanga bonso maswa makwendanga ku nsi a maza, ye ntangu zingi tusonikanga zo za nkufi ngolo. I mbote kusonika zo za nda.

Bosi tuzungisa nsinga, ye tumata. Buabu, kutengama kwa nsinga ya kuzunga mu mbandu, kuau ka kuna mbote ko: nsinga ka yimatanga ngolo ko bonso yifweti. Yifweti kala ye kutengama kumosi bonso nsinga ya kumata ya disono i. Kadi si tusonika disono j, ye bosi, nswalu kaka, si tusonika disono i. Ye si umona vo nsinga ya kumata ya disono j yifweti kala ye kutengama kumosi bonso nsinga yiyantikanga disono j, kana ubakidi mambu mana ivovanga. Zinsinga zawonso zifweti kala ye kutengama kumosi.

Diau, sala ngolo mu sonika ndonga ya masono j. Sala mo ma nda bonso uzolele, kansi kebila vo mawonso makala ye nda mosi.

Ntangu zankaka, bu usonikanga nsoniku ya kubundisa, ufweti soba nda ya mambu, kadi masono makulukanga ku nsi ye mafukanga masono mana ku nsi. Kansi ntangu bantu basonikanga nsoniku ya kubundisa, ka bakebanga diambu diadi ngolo ko, ye bayangalalanga kaka bu masono makulukanga ku nsi kwa ndonga, nate mu ndonga ya masono usonikanga ku nsi, ye balendanga tanga yo mbote kibeni. Diau ka uyindula ngolo mu diambu diadi ko. Mawonso si malenda tangwa mbote, kani diambu diadi dibwa.

Vava kuna mbandu ya mambu mana ivovanga, ya Sir Christopher Wren, muntu wabanza ntungulu ya St Paul's Cathedral, nzo Nzambi yinene ku London. Ye bonso umonanga, zinsinga za kukuluka za masono mankaka mandi zina nda kibeni. Tala mpe vo ntama kati kwa zindonga yina nene kibeni. Yifinamene kala ntama yole kati kwa zindonga. Ye kieleka, diambu diadi disalanga vo nkanda wandi utangwanga kukonda mpasi kibeni.

Bantu basonikanga va nkanda wa mpamba, kukonda zindonga, ye ntangu zankaka batulanga nkanda wa zindonga ku nsi kwa wo, mu kuzola vo zindonga zimonika malembe-malembe mu kati; voti basonikanga kaka kukonda zindonga, kadi bu ukilongele mingi, ka ufweti kala ye zau diaka ko, mingi-mingi mu nsoniku ya kubundisa. Nsoniku ya kubundisa yisadisanga ngeye mu kebila mambu va ndonga, kadi masono mawonso mabundana.

Diau, bonso umonanga, zinsinga zaku za kukuluka zilenda kala za nda kibeni; kansi ka za nda kuluta ndilu ko. I sia vo, vava zina nda kibeni, kansi ka zifweti kala za nkufi bobo ko. Kuma zina nkufi mu mbandu tuna yau vava i vo, yau i mpila ya masono yisalwa kwa ordinatere mu kusonika minkanda ye masini. Ye mu kusonika nkanda ye masini, diambu ka dilendakana ko kana masono makulukanga ku nsi kwa ndonga nate ku ndonga ya ku nsi. Ka dilendakana ko kana usonikanga ye masini. Kansi kana usonikanga ye koko, kieleka, dilendakana.

Nkanda wa kukilonga 9